Nếu có người gọi xưng là cán bộ thuế và hướng dẫn cài một ứng dụng qua đường dẫn hoặc tệp gửi qua tin nhắn, hãy coi đó là lừa đảo và ngắt máy. Cơ quan thuế làm việc với người nộp thuế qua thông báo trên tài khoản thuế điện tử, văn bản và giấy mời; không có lý do nào để một cán bộ cần bạn cài ứng dụng ngoài kho ứng dụng chính thức, đọc mã xác thực ngân hàng hay chuyển tiền vào tài khoản cá nhân.
Kiểu lừa này nguy hiểm vì kẻ gian thường nói đúng tên, mã số thuế, địa chỉ kinh doanh, thậm chí nhắc đúng chuyện đang diễn ra như bỏ thuế khoán hay dùng số định danh thay mã số thuế. Bài dưới đây mô tả kịch bản thường gặp, dấu hiệu nhận diện và việc phải làm ngay nếu đã lỡ làm theo.
Kịch bản thường gặp
Chi tiết thay đổi theo từng đợt, nhưng khung kịch bản gần như cố định:
- Mở đầu bằng thông tin thật. Người gọi đọc đúng tên chủ hộ hoặc tên công ty, mã số thuế, địa chỉ. Những thông tin này phần lớn là công khai, tra được trên mạng.
- Tạo lý do gấp. “Hồ sơ của anh chưa chuyển sang số định danh”, “hộ của chị chưa đăng ký kê khai sau khi bỏ khoán”, “công ty có khoản hoàn thuế chưa nhận”, “sắp bị khoá mã số thuế”.
- Đưa ra lối thoát duy nhất. Phải cập nhật ngay trong ngày, qua một ứng dụng mà họ gửi đường dẫn hoặc tệp cài đặt, vì “hệ thống cũ đã ngừng”.
- Giữ máy để hướng dẫn. Họ yêu cầu không tắt cuộc gọi, bật các quyền cho ứng dụng, nhập mật khẩu ngân hàng hoặc đọc mã xác thực “để đồng bộ”.
- Lấy tiền. Khi ứng dụng đã được cấp quyền, kẻ gian có thể xem màn hình, đọc tin nhắn chứa mã xác thực và thực hiện giao dịch từ chính điện thoại của nạn nhân.
Không phải lúc nào cũng đủ năm bước. Có biến thể không cài ứng dụng mà yêu cầu chuyển một khoản “phí cập nhật” hay “tiền phạt” vào tài khoản cá nhân.
Vì sao cuộc gọi nghe rất thật
Người bị lừa thường không phải người cả tin. Họ bị thuyết phục vì ba lý do:
- Thông tin khớp. Tên doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ, tên người đại diện là thông tin đăng ký công khai. Nói đúng những thứ này không chứng minh người gọi là cán bộ thuế.
- Chuyện có thật được dùng làm vỏ. Năm 2025–2026 có nhiều thay đổi thật: dùng số định danh thay mã số thuế cá nhân từ 1/7/2025, bỏ cấp huyện, cơ quan thuế tổ chức ba cấp, bỏ thuế khoán, bãi bỏ lệ phí môn bài, bộ văn bản mới từ 1/7/2026. Kẻ gian gắn yêu cầu giả vào những thay đổi thật đó.
- Áp lực thời gian. “Trong hôm nay”, “trước 17 giờ”, “nếu không sẽ bị khoá”. Khi bị hối, người ta bỏ qua bước kiểm tra.
Nhớ một nguyên tắc: thông tin người gọi biết về bạn không chứng minh gì cả. Chỉ việc bạn tự gọi lại qua kênh chính thức mới chứng minh được.
Năm dấu hiệu nhận ra ngay
| Dấu hiệu | Vì sao đáng ngờ |
|---|---|
| Yêu cầu cài ứng dụng qua đường dẫn, tệp gửi qua tin nhắn hoặc mạng xã hội | Ứng dụng của cơ quan nhà nước tải từ kho ứng dụng chính thức trên điện thoại, không cần ai gửi tệp |
| Hỏi mã xác thực, mật khẩu ngân hàng, mật khẩu tài khoản thuế | Không cán bộ nào cần những thứ này để giải quyết hồ sơ |
| Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân | Tiền thuế, tiền phạt nộp vào ngân sách nhà nước qua kênh nộp thuế, có chứng từ |
| Không cho tắt máy, yêu cầu gọi video, chia sẻ màn hình | Mục đích là giữ bạn không kịp hỏi người khác |
| Doạ khoá mã số thuế, bắt giữ, phạt nặng ngay trong ngày | Xử lý hành chính có trình tự, thông báo bằng văn bản, không quyết định qua điện thoại |
Chỉ cần gặp một trong năm dấu hiệu trên là đủ lý do để dừng lại.
Đang nghe máy: làm gì
- Không làm theo bất cứ bước nào, kể cả “chỉ bấm vào xem thôi”.
- Nói sẽ tự liên hệ lại cơ quan thuế rồi ngắt máy. Không cần tranh luận, không cần chứng minh mình biết họ là giả.
- Tìm số điện thoại của thuế cơ sở quản lý từ cổng thông tin chính thức của cơ quan thuế hoặc từ văn bản, thông báo bạn đã nhận trước đây — không dùng số người gọi đưa.
- Gọi lại và hỏi: có cán bộ nào vừa liên hệ về hồ sơ của mình không, hồ sơ có vấn đề gì không.
- Kiểm tra tài khoản thuế điện tử hoặc ứng dụng thuế chính thức: có thông báo nào mới không.
Nếu hồ sơ thật sự có việc cần xử lý, bạn vẫn sẽ biết qua kênh chính thức. Ngắt một cuộc gọi thật không làm bạn mất gì; làm theo một cuộc gọi giả có thể mất cả tài khoản.
Lỡ cài ứng dụng rồi: việc trong giờ đầu
Tốc độ quyết định. Làm theo thứ tự:
- Tắt mạng điện thoại ngay (bật chế độ máy bay, tắt kết nối không dây) để cắt đường điều khiển từ xa.
- Dùng một điện thoại khác gọi tổng đài ngân hàng để khoá tài khoản, khoá thẻ, dừng ngân hàng điện tử. Nói rõ nghi bị chiếm quyền điện thoại.
- Đổi mật khẩu ngân hàng, thư điện tử, tài khoản thuế điện tử từ một thiết bị khác.
- Gỡ ứng dụng lạ; nếu không chắc đã gỡ sạch, mang điện thoại tới nơi sửa chữa tin cậy hoặc khôi phục cài đặt gốc sau khi sao lưu ảnh, danh bạ.
- Báo công an nơi gần nhất, mang theo số điện thoại đã gọi, tin nhắn, đường dẫn, thời gian. Giữ nguyên bằng chứng, đừng xoá tin nhắn.
- Báo thuế cơ sở nếu nghi tài khoản thuế điện tử đã bị truy cập, để kiểm tra có thay đổi thông tin như số tài khoản nhận hoàn hay không.
Doanh nghiệp: phòng từ trước
Ở doanh nghiệp, người nhận cuộc gọi thường là lễ tân, kế toán mới hoặc chủ doanh nghiệp đang bận. Một quy định nội bộ ngắn giúp chặn phần lớn rủi ro:
- Chỉ một hoặc hai người được làm việc với cơ quan thuế; mọi cuộc gọi khác chuyển về họ.
- Không ai cài ứng dụng lên máy tính hoặc điện thoại dùng cho kế toán theo yêu cầu qua điện thoại.
- Chữ ký số, mật khẩu tài khoản thuế điện tử, tài khoản ngân hàng doanh nghiệp không đọc qua điện thoại cho bất kỳ ai.
- Mọi yêu cầu chuyển tiền “cho cơ quan nhà nước” phải được chủ doanh nghiệp duyệt và đối chiếu với thông báo trên tài khoản thuế điện tử.
- Kế toán mới vào được dặn về kiểu lừa này ngay tuần đầu.
Với hộ kinh doanh, người trong nhà — nhất là cha mẹ lớn tuổi đứng tên hộ — là người cần được dặn trước nhất.
Tự kiểm tra ở đâu
- Tài khoản thuế điện tử hoặc ứng dụng thuế trên điện thoại tải từ kho ứng dụng chính thức: mọi thông báo thật về hồ sơ của bạn đều xuất hiện ở đây.
- Trang tra cứu thông tin người nộp thuế: trạng thái mã số thuế thật. Nếu người gọi nói sắp bị khoá mà trang vẫn hiện bình thường, đó thêm một dấu hiệu.
- Thuế cơ sở quản lý: số điện thoại, địa chỉ lấy từ cổng thông tin chính thức hoặc văn bản đã nhận.
Muốn biết thuế cơ sở nào đang quản lý mình sau khi sắp xếp địa giới, có thể xem mục đầu mối hỗ trợ trên Trung Tâm Thuế.
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan thuế có gọi điện cho người nộp thuế không?
Có thể có, ví dụ để nhắc nộp tờ khai hoặc hẹn lịch làm việc. Nhưng cuộc gọi thật không yêu cầu cài ứng dụng qua đường dẫn, không hỏi mã xác thực, không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Khi nghi ngờ, ngắt máy và tự gọi lại số chính thức.
Người gọi đọc đúng mã số thuế và số định danh thì có phải người thật không?
Không chứng minh được gì. Mã số thuế doanh nghiệp là thông tin công khai; thông tin cá nhân có thể đã bị lộ qua nhiều nguồn khác. Chỉ việc bạn tự liên hệ lại qua kênh chính thức mới xác minh được.
Ứng dụng thuế thật tải ở đâu?
Từ kho ứng dụng chính thức trên điện thoại, tìm theo tên đơn vị phát hành là cơ quan thuế, hoặc theo hướng dẫn trên cổng thông tin chính thức. Không cài từ tệp gửi qua tin nhắn hay mạng xã hội.
Đã chuyển tiền cho kẻ gian thì có lấy lại được không?
Khả năng lấy lại phụ thuộc tốc độ báo ngân hàng và công an. Gọi ngay ngân hàng của mình và ngân hàng nhận tiền nếu biết, trình báo công an kèm chứng từ giao dịch. Càng để lâu càng khó.
Có nên đăng số điện thoại lừa đảo lên mạng xã hội để cảnh báo?
Cảnh báo người quen là tốt, nhưng quan trọng hơn là báo cho công an và nhà mạng để số đó bị xử lý. Tránh đăng kèm thông tin cá nhân của mình như mã số thuế, số tài khoản.
Doanh nghiệp nhận thư điện tử có đường dẫn xưng là cơ quan thuế thì xử lý thế nào?
Không bấm vào đường dẫn. Đăng nhập tài khoản thuế điện tử bằng cách tự gõ địa chỉ quen dùng để xem có thông báo tương ứng không. Nếu không có, chuyển thư đó cho người phụ trách thuế trong công ty và xoá.
