Bỏ thuế khoán hộ kinh doanh: những gì đã thay đổi trong năm 2026

Điều đã chắc: theo Nghị quyết 198/2025/QH15, phương pháp khoán thuế với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải chấm dứt chậm nhất trong năm 2026, và lệ phí môn bài được bãi bỏ từ 1/1/2026. Hộ đang nộp theo mức khoán do cơ quan thuế ấn định sẽ chuyển sang tự kê khai doanh thu thực tế.

Nói cách khác, câu hỏi của chủ hộ năm nay không còn là “mức khoán năm nay bao nhiêu” mà là “mình ghi chép doanh thu thế nào, khai theo kỳ nào, có phải lập hoá đơn không”. Phần dưới đây tách rõ những gì đã chắc với những gì phải tra mức đang áp dụng tại thời điểm làm thủ tục.

Khoán thuế là gì và vì sao bị bỏ

Trong nhiều năm, phần lớn hộ kinh doanh nhỏ nộp thuế theo mức khoán: cơ quan thuế ước tính doanh thu một năm dựa trên tờ khai của hộ, quan sát thực tế và tham khảo hộ cùng ngành cùng khu vực, rồi thông báo số thuế phải nộp theo tháng hoặc quý. Hộ không cần ghi sổ chi tiết; doanh thu thật cao hay thấp hơn mức khoán thì số thuế vẫn gần như cố định cả năm.

Cách làm này đơn giản nhưng có hai vấn đề: doanh thu khoán thường lệch xa doanh thu thật, và hộ bán nhiều qua chuyển khoản, qua sàn, qua mạng xã hội ngày càng khó ước tính. Khi dữ liệu thanh toán không dùng tiền mặt và hoá đơn điện tử đã phủ rộng, việc chuyển sang khai theo số liệu thật là bước tiếp theo.

Với chủ hộ, thay đổi lớn nhất không nằm ở số thuế mà ở thói quen. Trước đây chỉ cần nhớ ngày nộp tiền theo thông báo; nay phải có số liệu doanh thu của từng kỳ, tự khai và tự chịu trách nhiệm về con số đó. Hộ nào vốn đã dùng phần mềm bán hàng, nhận phần lớn tiền qua tài khoản thì chuyển khá nhẹ. Hộ bán chủ yếu tiền mặt, không ghi chép gì thì cần vài tháng để tập ghi sổ trước khi số liệu đáng tin. Vì vậy nên bắt đầu ghi ngay từ bây giờ, kể cả khi thông báo chuyển đổi chưa tới.

Những gì đã chắc trong năm 2026

Việc bỏ lệ phí môn bài nghĩa là đầu năm 2026 hộ không còn khoản phải nộp này. Nếu vẫn nhận được yêu cầu nộp lệ phí môn bài cho năm 2026, nên hỏi lại thuế cơ sở trước khi chuyển tiền — và cảnh giác nếu yêu cầu đến qua tin nhắn hay cuộc gọi lạ.

Những gì phải tra mức đang áp dụng

Một số con số hay được hỏi nhưng không nên nhớ theo tin đồn, vì chúng đã hoặc đang được sửa:

• Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế. Trước đây là 100 triệu đồng/năm; ngưỡng này đã được nâng trong đợt sửa luật 2024–2025. Mức cụ thể và cách tính (theo năm, theo từng địa điểm hay gộp) phải tra văn bản hiện hành.
• Tỷ lệ thuế trên doanh thu theo ngành. Hộ kê khai thường nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, khác nhau giữa phân phối hàng hoá, dịch vụ, sản xuất. Tỷ lệ đang áp dụng tra ở văn bản hướng dẫn thuế với hộ, cá nhân kinh doanh.
• Kỳ khai tháng hay quý và điều kiện để khai theo quý.
• Nhóm hộ bắt buộc dùng hoá đơn điện tử, nhất là hoá đơn khởi tạo từ máy tính tiền.

Cách an toàn nhất: mang theo số liệu doanh thu ước tính cả năm và danh sách mặt hàng tới thuế cơ sở, hỏi thẳng hộ mình thuộc nhóm nào. Ghi lại câu trả lời, người trả lời và ngày hỏi.

Từ khoán sang kê khai: thứ tự việc của chủ hộ

1. Tách tiền kinh doanh khỏi tiền nhà. Dùng một tài khoản riêng để nhận tiền bán hàng. Không bắt buộc về hình thức với mọi hộ, nhưng không tách thì cuối kỳ không ai biết doanh thu thật là bao nhiêu.
2. Ghi doanh thu mỗi ngày. Sổ tay, bảng tính hay phần mềm bán hàng đều được, miễn là ghi đủ mọi kênh: tiền mặt, chuyển khoản, quẹt thẻ, ứng dụng giao hàng, sàn.
3. Giữ chứng từ mua vào. Hoá đơn nhập hàng, hợp đồng thuê mặt bằng, hoá đơn điện nước. Với hộ khai theo tỷ lệ trên doanh thu, chứng từ này chưa chắc dùng để giảm thuế, nhưng là căn cứ chứng minh nguồn hàng.
4. Hỏi thuế cơ sở về kỳ khai và hoá đơn ngay trong quý đầu chuyển đổi.
5. Nộp tờ khai đúng hạn: kỳ tháng là ngày 20 tháng sau, kỳ quý là ngày cuối cùng tháng đầu quý sau (theo Luật Quản lý thuế; kiểm tra văn bản mới nếu có thay đổi).

Việc hay bị bỏ quên là bước 2 với các kênh “nhỏ”: vài đơn qua mạng xã hội mỗi ngày, khách quen chuyển khoản vào tài khoản của con cái. Những khoản này vẫn là doanh thu của hộ.

Hộ nhiều điểm bán và hộ bán cả trên sàn

Hai trường hợp khiến chủ hộ lúng túng nhất khi bỏ khoán:

• Nhiều điểm bán. Mỗi điểm có thể thuộc một thuế cơ sở khác nhau sau khi sắp xếp địa giới. Doanh thu phải ghi riêng từng điểm để khai đúng nơi, và cuối năm tổng hợp lại. Đây cũng là việc mà nhiều kế toán nhận làm cho hộ lớn phàn nàn tốn thời gian nhất, vì mỗi điểm ghi chép một kiểu.
• Vừa có cửa hàng vừa bán trên sàn. Phần doanh thu trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán được sàn khấu trừ, nộp thay theo quy định hiện hành; phần bán ở cửa hàng thì hộ tự khai. Cần tách hai phần để không khai trùng và không bỏ sót.

Với cả hai trường hợp, một bảng tổng hợp theo tháng, mỗi cột một điểm bán hoặc một kênh, là công cụ đơn giản mà hiệu quả hơn nhiều so với để dồn cuối năm.

Những điều không nên làm

• Nhận tiền bán hàng qua tài khoản của người khác để doanh thu trên giấy thấp hơn. Dữ liệu ngân hàng và dữ liệu của sàn, ứng dụng thanh toán ngày càng được đối chiếu; khoản thiếu sẽ bị truy thu kèm tiền chậm nộp.
• Chia một cửa hàng thành nhiều hộ đứng tên người thân để mỗi hộ dưới ngưỡng. Nếu bản chất là một cơ sở kinh doanh, rủi ro bị xác định lại doanh thu là có thật, và người đứng tên hộ cũng gánh trách nhiệm.
• Chờ cơ quan thuế gọi mới làm. Năm 2026 là năm chuyển đổi; hộ chủ động hỏi sớm thường được hướng dẫn kỹ hơn so với khi bị nhắc sau kỳ khai đầu tiên.

Tự kiểm tra ở đâu

Chủ hộ có thể tự xem ba chỗ:

1. Ứng dụng thuế trên điện thoại của cơ quan thuế, đăng nhập bằng số định danh cá nhân: thông tin hộ, thông báo, số thuế phải nộp.
2. Trang tra cứu thông tin người nộp thuế: trạng thái, địa chỉ và cơ quan thuế quản lý của hộ.
3. Thuế cơ sở nơi đặt điểm kinh doanh: hỏi trực tiếp về kỳ khai, hoá đơn, tỷ lệ thuế áp dụng cho ngành hàng của mình.

Muốn xem từng bước hồ sơ cho hộ kinh doanh, có thể đọc thêm mục thủ tục hộ kinh doanh trên Cổng Thuế.