Từ ngày 1/7/2026, bốn nghị định và sáu thông tư về thuế cùng có hiệu lực: Nghị định 252, 253, 254, 255/2026/NĐ-CP và Thông tư 84, 87, 89, 90, 91, 94/2026/TT-BTC. Chúng không đặt ra sắc thuế mới. Việc của chúng là hướng dẫn cách làm — khai, nộp, đăng ký, lập hoá đơn, hoàn thuế — cho các luật thuế đã được sửa trong hai năm 2024–2025.
Nói gọn: doanh nghiệp nào cũng chạm tới ít nhất ba văn bản (quản lý thuế, đăng ký thuế, hoá đơn); người đi làm chủ yếu chạm tới hai văn bản về thuế thu nhập cá nhân; doanh nghiệp có công ty mẹ, công ty con hoặc bên liên quan thì thêm văn bản về giao dịch liên kết. Bài này sắp mười văn bản theo nhóm việc để mỗi người biết nên mở văn bản nào trước.
Vì sao mười văn bản cùng ra một lúc
Trong hai năm 2024–2025, Quốc hội sửa liền mấy luật thuế lớn: Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 có hiệu lực từ 1/7/2025, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 có hiệu lực từ 1/10/2025, cùng với các luật về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế. Luật chỉ đặt khung; muốn làm được thì cần nghị định và thông tư nói rõ hồ sơ, mẫu biểu, trình tự.
Chọn chung một mốc 1/7/2026 có cái lợi là doanh nghiệp chỉ phải đổi cách làm một lần, phần mềm kế toán và hoá đơn cập nhật một lần. Cái khó là trong vài tháng đầu, người làm thuế phải phân biệt rõ kỳ nào theo văn bản cũ, kỳ nào theo văn bản mới. Tờ khai của một kỳ trước tháng 7/2026 mà nộp bổ sung sau tháng 7/2026 thì dùng quy định nào là câu hỏi phải tra điều khoản chuyển tiếp của từng văn bản, không đoán theo thói quen.
Cũng cần nhớ bộ máy thực hiện đã khác trước: từ 1/7/2025 cả nước còn 34 tỉnh, thành phố, không còn cấp huyện, và cơ quan thuế tổ chức ba cấp là Cục Thuế — Thuế tỉnh, thành phố — Thuế cơ sở. Văn bản mới được viết cho bộ máy này.
Bốn nghị định: mỗi cái lo một mảng
| Văn bản | Phạm vi | Ai nên đọc trước |
|---|---|---|
| Nghị định 252/2026/NĐ-CP | Hướng dẫn Luật Quản lý thuế | Mọi doanh nghiệp, hộ kinh doanh, kế toán dịch vụ |
| Nghị định 253/2026/NĐ-CP | Hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân | Bộ phận nhân sự, tiền lương; người có nhiều nguồn thu nhập |
| Nghị định 254/2026/NĐ-CP | Hoá đơn, chứng từ điện tử | Mọi đơn vị lập hoá đơn, đơn vị cung cấp phần mềm hoá đơn |
| Nghị định 255/2026/NĐ-CP | Quản lý thuế với doanh nghiệp có giao dịch liên kết | Tập đoàn, công ty mẹ con, doanh nghiệp có vốn nước ngoài, doanh nghiệp giao dịch với bên liên quan |
Bảng trên chỉ nêu tên và phạm vi. Nội dung chi tiết từng điều nên đọc thẳng từ văn bản gốc trên cổng thông tin của cơ quan nhà nước hoặc cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật, không dựa vào bản tóm tắt — kể cả bản tóm tắt của chính bài này.
Sáu thông tư: phần “làm thế nào”
Nếu nghị định trả lời câu hỏi “phải làm gì”, thì thông tư của Bộ Tài chính thường là chỗ chứa mẫu tờ khai, mẫu văn bản đề nghị và trình tự chi tiết. Sáu thông tư có hiệu lực từ 1/7/2026:
- Thông tư 89/2026/TT-BTC — hướng dẫn Luật và Nghị định về quản lý thuế. Đây là văn bản kế toán doanh nghiệp sẽ mở nhiều nhất.
- Thông tư 90/2026/TT-BTC — đăng ký thuế: cấp mã, thay đổi thông tin, tạm ngừng, khôi phục, chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
- Thông tư 91/2026/TT-BTC — hoá đơn, chứng từ điện tử, đi cùng Nghị định 254.
- Thông tư 87/2026/TT-BTC — hướng dẫn chi tiết thuế thu nhập cá nhân, đi cùng Nghị định 253.
- Thông tư 94/2026/TT-BTC — quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong quản lý thuế.
- Thông tư 84/2026/TT-BTC — hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nước ngoài mua hàng tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh.
Điểm thực tế nhất: mẫu biểu tải từ bài viết cũ, từ thư mục mẫu của năm trước có thể không còn đúng. Trước khi nộp bất kỳ văn bản đề nghị nào sau 1/7/2026, mở thông tư đang hiệu lực và so số hiệu mẫu.
Ai bị ảnh hưởng, ảnh hưởng tới đâu
Không phải ai cũng cần đọc cả mười văn bản. Cách chia theo vai trò:
| Bạn là | Văn bản chạm tới trực tiếp | Việc chạm tới |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp nhỏ tự làm kế toán | 252, 254, TT 89, TT 90, TT 91 | Khai nộp, hoá đơn, cập nhật thông tin đăng ký |
| Hộ kinh doanh | 252, 254, TT 89, TT 91 | Chuyển sang kê khai, hoá đơn, kỳ khai |
| Người đi làm hưởng lương | 253, TT 87 | Khấu trừ hằng tháng, quyết toán, người phụ thuộc |
| Bộ phận nhân sự, tiền lương | 253, TT 87, 254 | Khấu trừ, chứng từ khấu trừ thuế điện tử, quyết toán thay |
| Doanh nghiệp có công ty liên quan | 255, 252, TT 89 | Kê khai giao dịch liên kết, hồ sơ xác định giá |
| Cửa hàng bán cho khách nước ngoài | TT 84 | Thủ tục để khách được hoàn thuế khi xuất cảnh |
Thông tư 94 về quản lý tuân thủ và rủi ro là văn bản ít người đọc nhưng ảnh hưởng tới mọi người: nó nói về cách cơ quan thuế phân loại người nộp thuế theo mức tuân thủ. Người nộp thuế không cần thuộc nó, nhưng nên hiểu rằng nộp đúng hạn, khai khớp số liệu với hoá đơn và ngân hàng là cách đơn giản nhất để nằm ở nhóm ít bị hỏi.
Việc nên làm trong quý đầu áp dụng
- Lập danh sách mẫu đang dùng. Tờ khai, văn bản đề nghị, thông báo thay đổi thông tin — ghi lại mẫu nào lấy từ đâu, để so với văn bản mới.
- Hỏi đơn vị cung cấp phần mềm kế toán, hoá đơn: đã cập nhật theo Nghị định 254 và Thông tư 91 chưa, cập nhật từ phiên bản nào. Giữ lại thư trả lời.
- Rà lại thông tin đăng ký thuế: địa chỉ sau sắp xếp địa giới, thư điện tử và số điện thoại nhận thông báo, cơ quan thuế quản lý. Nhiều thông báo gửi tới địa chỉ thư cũ của kế toán đã nghỉ.
- Kiểm tra kỳ chuyển tiếp. Với tờ khai bổ sung, hồ sơ hoàn thuế nộp sau 1/7/2026 cho kỳ trước đó, đọc điều khoản chuyển tiếp trước khi làm.
- Gửi một trang tóm tắt nội bộ cho bộ phận bán hàng, nhân sự: những gì đổi trong cách lập hoá đơn và khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, ai hỏi thì hỏi ai.
Không cần làm ngay: in toàn bộ văn bản ra giấy, mua khoá học vội, đổi phần mềm chỉ vì nghe nói phần mềm cũ “không theo kịp”. Hỏi nhà cung cấp trước, đổi sau nếu thật sự cần.
Những cách hiểu sai hay gặp sau ngày 1/7
- “Văn bản mới thì thuế suất đổi.” Thuế suất nằm ở luật. Nghị định, thông tư hướng dẫn cách áp dụng. Muốn biết thuế suất, xem luật của sắc thuế đó và văn bản về chính sách giảm thuế đang áp dụng.
- “Văn bản cũ hết giá trị hoàn toàn.” Với các kỳ, các giao dịch phát sinh trước 1/7/2026, quy định cũ vẫn có thể là căn cứ. Đọc điều khoản hiệu lực và chuyển tiếp.
- “Doanh nghiệp nhỏ không liên quan giao dịch liên kết.” Doanh nghiệp nhỏ vay tiền của giám đốc, thuê nhà của người nhà thành viên góp vốn, mua hàng của công ty do cùng một nhóm người sở hữu — đều là những chỗ nên tự hỏi mình có bên liên kết hay không.
- “Cứ nộp theo mẫu phần mềm sinh ra là đúng.” Phần mềm cập nhật chậm hoặc cập nhật một phần là chuyện xảy ra. Người ký tờ khai vẫn là người chịu trách nhiệm.
Tự kiểm tra ở đâu
Ba chỗ nên xem trong tháng này:
- Tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp hoặc cá nhân: mục thông báo, danh sách tờ khai, thông tin đăng ký thuế.
- Cổng hoá đơn điện tử của cơ quan thuế: tình trạng đăng ký sử dụng hoá đơn, danh sách hoá đơn đã lập sau 1/7/2026.
- Trang tra cứu thông tin người nộp thuế: địa chỉ, cơ quan thuế quản lý đang hiển thị có khớp với thực tế không.
Văn bản gốc nên lấy từ cổng thông tin chính thức của Chính phủ, Bộ Tài chính hoặc cơ quan thuế. Khi một điều khoản đọc chưa hiểu, hỏi thẳng thuế cơ sở quản lý mình và ghi lại tên bộ phận, ngày hỏi. Muốn đọc so sánh cũ — mới theo từng chủ đề, có thể xem mục văn bản mới có hiệu lực trên Ngành Thuế.
Câu hỏi thường gặp
Tờ khai tháng 6/2026 nộp vào tháng 7/2026 thì theo văn bản nào?
Nghĩa vụ phát sinh ở kỳ nào, hồ sơ nộp lúc nào và văn bản mới có điều khoản chuyển tiếp ra sao là ba yếu tố quyết định. Mở phần hiệu lực thi hành của Nghị định 252 và Thông tư 89 để đọc, hoặc hỏi thuế cơ sở quản lý trước khi nộp.
Người đi làm có cần đọc Nghị định 254 về hoá đơn không?
Thường là không. Phần liên quan tới người đi làm trong văn bản này chủ yếu là chứng từ khấu trừ thuế do nơi trả thu nhập lập. Người đi làm chỉ cần kiểm tra chứng từ nhận được có đủ thông tin và khớp với số đã bị khấu trừ.
Hộ kinh doanh nhỏ ở chợ có bị ảnh hưởng bởi đợt văn bản này?
Có, qua hai đường: việc chấm dứt thuế khoán theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và quy định mới về kê khai, hoá đơn. Mức độ tuỳ doanh thu và ngành hàng, nên hỏi thuế cơ sở nơi đặt điểm kinh doanh.
Có văn bản nào thay đổi mức giảm trừ gia cảnh không?
Mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 do Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 quy định: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Mười văn bản từ 1/7/2026 hướng dẫn cách áp dụng, không đặt lại mức này.
Phần mềm hoá đơn báo đã cập nhật, doanh nghiệp còn phải làm gì?
Lập thử vài hoá đơn đại diện cho các loại giao dịch của mình, đối chiếu với quy định về nội dung và thời điểm lập, và giữ lại thư xác nhận cập nhật của nhà cung cấp. Người lập và người ký hoá đơn vẫn chịu trách nhiệm về nội dung.
Có nên chờ cơ quan thuế gửi hướng dẫn rồi mới làm?
Không nên chờ. Văn bản đã có hiệu lực từ 1/7/2026, các kỳ khai sau mốc này đã chạy. Nếu có điểm chưa rõ, gửi câu hỏi bằng văn bản hoặc qua kênh hỗ trợ của cơ quan thuế để có căn cứ.
