Bán khoá học trực tuyến, tài liệu số hay gói tư vấn qua mạng mà tự thu tiền — qua chuyển khoản, cổng thanh toán gắn trên trang riêng, hay trong nhóm kín — thì không có sàn nào khấu trừ thay, người bán phải tự theo dõi và tự khai doanh thu như một cá nhân hoặc hộ kinh doanh. Nếu tổng doanh thu kinh doanh cả năm vượt ngưỡng không phải nộp thuế hiện hành, thuế tính theo tỷ lệ trên doanh thu của nhóm ngành tương ứng. Hai việc quyết định đúng sai là: ghi doanh thu đúng lúc (khoá học bán trước, gói theo tháng, khoản hoàn) và xác định đúng nhóm ngành.
Phần bán qua nền tảng có chức năng thanh toán mà nền tảng đã khấu trừ thay thì đi theo cơ chế khấu trừ, người bán giữ chứng từ. Bài này tập trung vào phần tự thu tiền — phần dễ bị bỏ sót nhất.
Bán qua nền tảng có khấu trừ hay tự thu tiền: hai đường khác nhau
| Cách bán | Ai khấu trừ | Người bán làm gì |
|---|---|---|
| Nền tảng bán khoá học, sàn có chức năng thanh toán trong nước | Nền tảng khấu trừ, nộp thay theo quy định (nếu thuộc diện) | Cập nhật thông tin người bán, lưu chứng từ khấu trừ |
| Trang riêng gắn cổng thanh toán | Không ai | Tự khai doanh thu |
| Nhóm kín, học viên chuyển khoản trực tiếp | Không ai | Tự khai doanh thu |
| Nền tảng nước ngoài trả tiền cho người bán | Tuỳ nền tảng và quy định | Xác định nghĩa vụ, thường phải tự khai |
Người dạy thường dùng cùng lúc hai ba cách: một khoá học trên nền tảng, lớp riêng trong nhóm kín, và tư vấn một kèm một qua chuyển khoản. Mỗi cách một dòng trong bảng doanh thu tháng. Với tiền nhận từ nền tảng nước ngoài, xem thêm bài người sáng tạo nội dung nhận tiền từ nền tảng nước ngoài.
Doanh thu tính khi nào: bán trước, gói theo tháng, hoàn tiền
Sản phẩm số có đặc điểm là tiền thường về trước khi dịch vụ hoàn thành. Vài tình huống hay gặp (giả định):
- Khoá học mở bán trước một tháng, học viên trả đủ học phí khi đăng ký. Theo nguyên tắc chung về thời điểm xác định doanh thu với dịch vụ, tiền thu trước khi hoàn thành dịch vụ được tính là doanh thu tại thời điểm thu, trừ khoản đặt cọc. Người bán nên ghi nhận theo nguyên tắc này và hỏi thuế cơ sở nếu khoá học kéo dài nhiều kỳ khai.
- Gói hội viên theo tháng: mỗi lần thu là doanh thu của tháng thu.
- Tài liệu số bán một lần: doanh thu khi khách thanh toán và nhận tệp.
- Hoàn tiền cho học viên huỷ trong thời gian cam kết: ghi giảm doanh thu ở kỳ hoàn, giữ chứng từ chuyển trả.
Một cách làm gọn cho người bán nhiều loại sản phẩm: mở bảng doanh thu với các cột ngày thu, sản phẩm, nhóm ngành, số tiền, kênh thu, khoản hoàn. Cuối tháng lọc theo nhóm ngành là ra ngay số để khai, không phải cộng tay từ sao kê.
Điều cần tránh là chỉ ghi doanh thu khi “rảnh cộng sổ” vào cuối năm. Doanh thu khai theo kỳ; dồn cả năm vào một kỳ vừa sai kỳ vừa dễ lệch với dữ liệu ngân hàng theo tháng.
Dịch vụ hay hàng hoá: xác định nhóm ngành
Tỷ lệ thuế trên doanh thu của cá nhân, hộ kinh doanh khác nhau theo nhóm ngành. Với sản phẩm số, việc xếp nhóm không phải lúc nào cũng hiển nhiên:
- Dạy, huấn luyện, tư vấn trực tuyến: thường thuộc nhóm dịch vụ.
- Tài liệu số, mẫu thiết kế, tệp âm thanh bán tải về: có thể được xếp khác tuỳ bản chất; hỏi thuế cơ sở.
- Một số hoạt động dạy học, dạy nghề thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng theo Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 khi đáp ứng điều kiện luật định. Khoá kỹ năng tự tổ chức trên mạng có thuộc diện này hay không cần xác định theo quy định, đừng tự suy.
Bán cả khoá học lẫn tài liệu, lẫn tư vấn thì tách doanh thu từng nhóm. Không tách được, rủi ro là bị áp tỷ lệ cao nhất cho toàn bộ.
Khách là doanh nghiệp cần hoá đơn
Doanh nghiệp mua khoá học cho nhân viên, thuê tư vấn thường cần hoá đơn để tính chi phí. Cá nhân chưa đăng ký kinh doanh thường không tự lập hoá đơn được. Có ba cách:
- Đề nghị cơ quan thuế cấp hoá đơn theo từng lần phát sinh theo quy định hiện hành, nộp thuế trên phần doanh thu đó.
- Ký hợp đồng như cá nhân cung cấp dịch vụ: doanh nghiệp trả thù lao, khấu trừ thuế theo quy định với cá nhân (khấu trừ 10% với khoản từ 2 triệu đồng/lần nếu thuộc diện). Khi đó khoản này là thu nhập vãng lai, không phải doanh thu tự khai.
- Đăng ký hộ kinh doanh và tự lập hoá đơn nếu khách doanh nghiệp là thường xuyên.
Ví dụ giả định: một người dạy kỹ năng thuyết trình ký với một công ty khoá đào tạo nội bộ 20 triệu đồng. Nếu làm theo cách 2, công ty khấu trừ 2 triệu đồng, trả 18 triệu đồng và cấp chứng từ khấu trừ; khoản 20 triệu đồng này đi vào quyết toán thuế thu nhập cá nhân của người dạy, không cộng vào bảng doanh thu tự khai. Nếu người dạy đã là hộ kinh doanh và tự lập hoá đơn, công ty không khấu trừ; 20 triệu đồng nằm trong doanh thu của hộ.
Cách 2 hay được chọn vì nhanh, nhưng cần thống nhất với doanh nghiệp ngay từ đầu: cùng một khoản tiền không được vừa bị doanh nghiệp khấu trừ, vừa được người bán cộng vào doanh thu tự khai.
Trả hoa hồng cho người giới thiệu, cộng tác viên
Nhiều người bán khoá học dùng người giới thiệu hưởng hoa hồng, hoặc thuê trợ giảng, người biên tập video. Vài điểm cần nắm:
- Doanh thu vẫn là toàn bộ học phí khách trả, không trừ hoa hồng. Với cách tính theo tỷ lệ trên doanh thu, hoa hồng không làm giảm số thuế.
- Người nhận hoa hồng có nghĩa vụ thuế với khoản thu nhập của họ. Người bán là cá nhân, hộ kinh doanh trả tiền cho người khác thì có phải khấu trừ thay hay không tuỳ trường hợp theo quy định hiện hành — hỏi thuế cơ sở trước khi mở chương trình giới thiệu quy mô lớn.
- Giữ danh sách người nhận, số tiền, chứng từ chuyển khoản, và thoả thuận hoa hồng bằng văn bản.
Chương trình giới thiệu nhiều tầng, trả hoa hồng cho cả người giới thiệu của người giới thiệu, nên được xem xét kỹ về cả thuế lẫn các quy định khác trước khi triển khai.
Giữ số liệu: ba nguồn cần lưu mỗi tháng
| Nguồn | Lưu gì |
|---|---|
| Danh sách đơn hàng, đăng ký | Ngày thanh toán, sản phẩm, số tiền, khoản hoàn — không cần lưu thông tin cá nhân của học viên quá mức cần thiết |
| Báo cáo cổng thanh toán, nền tảng | Tổng tiền thu, phí bị trừ, tiền thực nhận, chứng từ khấu trừ nếu có |
| Sao kê tài khoản nhận tiền | Tiền về theo ngày, để đối chiếu với hai nguồn trên |
Nên dùng một tài khoản riêng cho việc bán khoá học, tách khỏi tài khoản lương và chi tiêu. Cuối tháng cộng doanh thu theo nhóm ngành, đối chiếu với tiền về; lệch thì tìm nguyên nhân ngay. Cách dựng nhịp đối chiếu nhiều kênh có tại mục doanh thu đa kênh trên Thuế 360.
Tự kiểm tra ở đâu
- Ứng dụng thuế trên điện thoại: thông tin định danh, số đã được khấu trừ bởi nền tảng hay doanh nghiệp trả thù lao, tờ khai đã nộp.
- Trang quản lý của cổng thanh toán, nền tảng: báo cáo doanh thu theo tháng.
- Thuế cơ sở nơi cư trú: nhóm ngành, kỳ khai, cách xử lý khi khách cần hoá đơn.
Câu hỏi thường gặp
Bán khoá học trong nhóm kín, học viên chuyển khoản trực tiếp thì có phải khai không?
Có, đó là doanh thu kinh doanh của người bán. Nếu tổng doanh thu kinh doanh cả năm vượt ngưỡng không phải nộp thuế hiện hành, người bán tự khai và nộp theo kỳ.
Phí cổng thanh toán có được trừ khỏi doanh thu không?
Với cách tính theo tỷ lệ trên doanh thu, doanh thu là số học phí khách trả, không trừ phí cổng thanh toán hay phí nền tảng. Phí là chi phí của người bán.
Học viên nước ngoài trả tiền cho khoá học thì tính thế nào?
Vẫn là doanh thu của người bán, quy đổi theo tỷ giá tại thời điểm nhận theo quy định. Các ưu đãi áp dụng cho dịch vụ xuất khẩu có điều kiện riêng; hỏi cơ quan thuế trước khi áp dụng.
Tặng khoá học miễn phí cho một số người có phải tính doanh thu không?
Khoá học tặng không thu tiền thường không phát sinh doanh thu tiền mặt. Nếu tặng kèm điều kiện mua sản phẩm khác, doanh thu tính trên khoản thực thu; giữ ghi chép về chương trình tặng.
Doanh nghiệp đã khấu trừ 10% tiền thù lao giảng dạy, có phải cộng vào doanh thu tự khai không?
Không cộng lại vào doanh thu tự khai nếu khoản đó đã được xử lý như thu nhập vãng lai và bị khấu trừ. Cuối năm quyết toán thuế thu nhập cá nhân cho phần thu nhập này theo quy định.
Bán khoá học qua nền tảng nước ngoài thu phí theo phần trăm thì doanh thu là số nào?
Doanh thu là giá khoá học học viên trả, không phải số tiền còn lại sau khi nền tảng trừ phí. Lưu báo cáo của nền tảng thể hiện cả giá bán, phí và tiền thực nhận để giải thích chênh lệch với sao kê.
Khi nào nên đăng ký hộ kinh doanh cho việc bán khoá học?
Khi doanh thu ổn định và vượt xa ngưỡng hiện hành, có khách doanh nghiệp thường xuyên cần hoá đơn, hoặc thuê người làm đều đặn. Hỏi thuế cơ sở trước khi quyết định.
