Hộ kinh doanh có hai, ba điểm bán nên làm theo nguyên tắc: ghi doanh thu riêng từng điểm hằng ngày, cộng thành tổng của cả hộ mỗi tháng, và hỏi Thuế cơ sở một lần cho rõ điểm nào khai ở đâu. Thời còn khoán, mỗi điểm có một mức khoán, không ai phải cộng; khi kê khai, cơ quan thuế nhìn hộ như một người nộp thuế, còn các điểm bán là nơi phát sinh doanh thu.
Nghị quyết 198/2025/QH15 chấm dứt phương pháp khoán chậm nhất năm 2026, nên đây là năm đầu nhiều hộ nhiều điểm phải tự tổng hợp. Chỗ vướng thường không nằm ở cách tính thuế mà ở việc cộng: hàng chuyển qua lại giữa các điểm, người trông mỗi điểm ghi một kiểu, tiền vào nhiều tài khoản. Bài này giúp sắp lại cho gọn.
Ba tình huống nhiều điểm bán hay gặp
| Tình huống | Điểm cần hỏi Thuế cơ sở |
|---|---|
| Hai điểm cùng tỉnh, cùng một chủ hộ đăng ký | Khai chung một hồ sơ hay theo từng điểm; điểm thứ hai đã được thông báo chưa |
| Một điểm ở tỉnh khác | Doanh thu điểm đó khai với cơ quan thuế nơi có điểm bán hay nơi đăng ký hộ |
| Mỗi điểm do một người trong gia đình trông, trước đây mỗi người khoán riêng | Thực chất là một hộ nhiều điểm hay nhiều hộ khác nhau; ai đứng tên |
Từ 1/7/2025 cả nước còn 34 tỉnh, thành phố và không còn cấp huyện; cơ quan thuế tổ chức thành Cục Thuế, Thuế tỉnh, thành phố và Thuế cơ sở. Hai điểm trước đây thuộc hai huyện có thể nay cùng một Thuế cơ sở, hoặc ngược lại. Đừng mặc định nơi quản lý cũ vẫn còn; kiểm tra lại thông tin đăng ký của hộ và hỏi đúng Thuế cơ sở đang quản lý.
Tình huống thứ ba cần tách bạch sớm: nếu thực tế mỗi điểm là một hộ riêng (người khác đứng tên, tiền riêng, sổ riêng) thì mỗi hộ tự khai; nếu cùng một hộ thì doanh thu phải cộng về một mối. Không nên “chia điểm cho nhiều người đứng tên” chỉ để mỗi phần nằm dưới ngưỡng — đứng tên hộ là rủi ro cho người đứng tên và cho cả gia đình khi bị xác định lại.
Ngưỡng doanh thu: nhìn tổng, không nhìn từng điểm
Ngưỡng doanh thu năm để xác định hộ có phải nộp thuế hay không trước đây là 100 triệu đồng/năm và đã được nâng trong đợt sửa luật 2024–2025; mức cụ thể tra theo văn bản hiện hành. Điều quan trọng với hộ nhiều điểm là: ngưỡng này thường được xét trên tổng doanh thu của hộ, không phải từng điểm bán. Hai điểm mỗi điểm dưới ngưỡng, cộng lại có thể vượt.
Vì vậy, việc đầu tiên khi rời khoán là cộng doanh thu thật của tất cả các điểm trong những tháng gần nhất, nhân ra cả năm để biết hộ đang ở gần hay xa ngưỡng. Nếu chưa chắc cách xác định cho trường hợp của mình, hỏi Thuế cơ sở bằng số liệu cụ thể thay vì hỏi chung chung.
Ví dụ giả định: hai điểm nhỏ cộng lại thành một hộ khác hẳn
Giả sử một hộ có một sạp tạp hoá ở chợ và một quầy nhỏ trước nhà. Thời còn khoán, mỗi nơi có một mức khoán thấp, chủ hộ quen nghĩ “mình buôn bán nhỏ”. Khi bắt đầu ghi sổ thật, cộng ba tháng đầu của cả hai nơi rồi nhân ra cả năm, con số tổng cao hơn nhiều so với hình dung — vì mỗi nơi bán đều đều, và trước giờ chưa ai cộng hai nơi lại.
Từ con số đó, chủ hộ biết được ba điều: hộ đang ở đâu so với ngưỡng doanh thu hiện hành; kỳ khai và cách khai nào áp dụng; và cần giữ chứng từ mua vào kỹ hơn trước. Không có gì phải lo nếu làm đúng từ đầu. Chỉ những hộ tiếp tục coi mỗi điểm như một đơn vị riêng, ghi lẻ tẻ, mới gặp khó khi dữ liệu thanh toán và hoá đơn cho thấy một bức tranh khác với số khai.
Ghi doanh thu từng điểm: một mẫu chung cho mọi người trông
Mỗi điểm bán dùng cùng một mẫu chốt cuối ngày, dù người trông là ai:
- Ngày, tên điểm, người trông.
- Doanh thu tiền mặt, chuyển khoản, qua ứng dụng hoặc sàn (nếu điểm đó bán online).
- Hàng nhận từ điểm khác hoặc chuyển sang điểm khác trong ngày (số lượng, không cần giá).
- Ghi chú: khách nợ, hàng trả lại, ngày nghỉ.
Mẫu chung giúp chủ hộ cộng được mà không phải dịch từng cách ghi của từng người. Người trông điểm chụp ảnh trang sổ gửi vào nhóm nhắn tin gia đình mỗi tối là đủ; chủ hộ nhập vào một bảng tính tổng.
Mỗi điểm một mã nhận tiền, cùng trỏ về tài khoản bán hàng của hộ, hoặc mỗi điểm một tài khoản phụ. Như vậy cuối tháng nhìn sao kê là tách được tiền của từng điểm.
Hàng chuyển giữa các điểm: không phải doanh thu
Đây là chỗ sai hay gặp nhất khi tự cộng. Điểm A nhập hàng, chuyển một nửa sang điểm B bán. Nếu điểm A ghi phần chuyển đi là “bán”, điểm B lại ghi doanh thu khi bán cho khách, tổng doanh thu của hộ bị cộng hai lần.
Nguyên tắc: doanh thu chỉ phát sinh khi bán cho khách bên ngoài hộ. Hàng chuyển nội bộ chỉ ghi số lượng để theo dõi tồn kho, không ghi tiền vào doanh thu.
Ngược lại, cũng có hộ bỏ sót: điểm B bán hết hàng nhưng không ghi vì nghĩ “hàng của điểm A, điểm A đã tính”. Khi đối chiếu cuối tháng, cộng hàng mua vào của cả hộ, so với doanh thu cả hộ, sẽ thấy ngay chênh lệch vô lý.
Hoá đơn mua hàng đứng tên hộ nên lưu tập trung một chỗ, ghi chú hàng về điểm nào. Sau khi bỏ khoán, chứng từ đầu vào là căn cứ để giải thích quy mô bán hàng khi được hỏi.
Cuối tháng và cuối năm: tổng hợp một mối
- Cuối tháng: cộng doanh thu từng điểm, trừ hàng trả lại; so với sao kê tài khoản bán hàng và báo cáo sàn, ứng dụng nếu có; ghi tổng của hộ.
- Theo kỳ khai (tháng hoặc quý theo quy định áp dụng cho hộ): khai theo đúng nơi Thuế cơ sở đã hướng dẫn — một hồ sơ chung hay theo từng điểm.
- Cuối năm: lập một bảng tổng hợp cả năm theo từng điểm và tổng hộ, đối chiếu với các tờ khai đã nộp. Chênh lệch giữa các kỳ nên được xử lý trước khi sang năm mới.
Bảng tổng hợp năm cũng giúp chủ hộ quyết định: điểm nào thật sự có lãi, điểm nào chỉ tốn công. Nhiều hộ lần đầu kê khai mới nhìn ra điều này, vì thời khoán không ai cộng.
Đổi địa điểm, mở thêm hay đóng bớt một điểm trong năm đều cần thông báo cho cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh theo quy định. Để điểm đã đóng vẫn nằm trên hồ sơ là nguồn của nhiều thông báo “chưa nộp tờ khai” về sau.
Tự kiểm tra ở đâu
- Ứng dụng thuế trên điện thoại hoặc tài khoản thuế điện tử của hộ: xem hộ đang đăng ký những địa điểm nào, kỳ khai, tờ khai đã nộp.
- Trang tra cứu thông tin người nộp thuế: kiểm tra thông tin đăng ký của hộ, cơ quan thuế quản lý.
- Cổng hoá đơn điện tử: nếu hộ dùng hoá đơn, xem hoá đơn đã xuất theo từng điểm nếu hộ có tách ký hiệu.
- Thuế cơ sở quản lý nơi đăng ký hộ, và Thuế cơ sở nơi có điểm bán ở tỉnh khác nếu có.
Khi đi hỏi, mang theo danh sách các điểm bán (địa chỉ, người trông, ngày bắt đầu), doanh thu ba tháng gần nhất của từng điểm và giấy tờ đăng ký hộ. Câu hỏi có số liệu thì câu trả lời mới cụ thể. Nếu gia đình nhiều người cùng bán và chưa rõ ai đứng tên, đọc thêm bài về hộ gia đình nhiều người cùng bán.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi điểm bán trước đây có mức khoán riêng, giờ có phải khai riêng từng điểm không?
Tuỳ hướng dẫn áp dụng cho trường hợp của hộ và nơi đặt điểm bán. Dù khai chung hay riêng, hộ vẫn nên ghi sổ từng điểm và cộng tổng, vì tổng doanh thu là căn cứ xét ngưỡng và đối chiếu dữ liệu.
Điểm bán ở tỉnh khác do người thân trông thì tính thế nào?
Nếu điểm đó thuộc hộ của mình, doanh thu vẫn là của hộ và cần hỏi Thuế cơ sở về nơi khai cho điểm ở tỉnh khác. Nếu người thân tự bỏ vốn, tự hưởng lời thì đó là hộ riêng, người thân tự đăng ký và khai.
Hai điểm dùng chung một mã quét thì có sao không?
Không sai, nhưng cuối tháng khó tách doanh thu từng điểm. Nếu không tách được thì ít nhất sổ chốt ca của mỗi điểm phải ghi số tiền chuyển khoản trong ngày để cộng khớp với sao kê.
Đóng bớt một điểm giữa năm cần làm gì?
Thông báo cho cơ quan đăng ký và cơ quan thuế theo quy định, ghi ngày đóng trong sổ, xử lý hàng tồn chuyển về điểm còn lại. Doanh thu điểm đã đóng vẫn phải khai cho các kỳ trước ngày đóng.
Hàng chuyển từ điểm này sang điểm kia có cần hoá đơn không?
Hàng luân chuyển nội bộ trong cùng một hộ không phải bán hàng. Chỉ cần ghi chép theo dõi số lượng; nếu cơ quan thuế hướng dẫn chứng từ vận chuyển cụ thể cho trường hợp của hộ thì làm theo hướng dẫn đó.
Người trông điểm bán không quen ghi sổ thì làm sao?
Chọn mẫu đơn giản nhất có thể: mỗi tối ghi ba con số tiền mặt, chuyển khoản, bán online và chụp ảnh gửi chủ hộ. Chủ hộ nhập vào bảng tổng; điều cần giữ là đều đặn mỗi ngày, không phải trình bày đẹp.
Hộ nhiều điểm có nên chuyển lên doanh nghiệp không?
Đó là quyết định kinh doanh, không chỉ là chuyện thuế. Khi quy mô lớn, nhiều người làm, cần hoá đơn cho khách doanh nghiệp, việc chuyển đổi có thể đáng cân nhắc; nên tính đủ chi phí kế toán và nghĩa vụ của doanh nghiệp trước khi quyết định.
