Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân có ba thay đổi về thuế mà doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cần biết: miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới; bãi bỏ lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026; và chấm dứt phương pháp khoán thuế với hộ kinh doanh chậm nhất trong năm 2026.
Ba thay đổi này khác nhau về đối tượng và mức độ “tự động”. Bỏ lệ phí môn bài áp dụng cho mọi người nộp, không cần làm gì. Miễn thuế 3 năm thì phải đủ điều kiện và phải tự xác định đúng. Còn bỏ khoán kéo theo cả một cách làm sổ sách mới cho hộ kinh doanh. Dưới đây là từng điểm, kèm những chỗ người đọc hay hiểu quá lên.
Vì sao một nghị quyết lại thay đổi chuyện thuế
Thông thường, thuế suất, miễn giảm và lệ phí được quy định trong luật và nghị định chuyên ngành. Nghị quyết 198/2025/QH15 là văn bản của Quốc hội, được dùng để đưa ra một số cơ chế đặc biệt cho khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có các điểm về thuế và lệ phí. Vì do Quốc hội ban hành, các điểm này có hiệu lực áp dụng ngay theo mốc ghi trong nghị quyết, còn phần chi tiết (hồ sơ, cách xác định điều kiện) do văn bản của Chính phủ và Bộ Tài chính hướng dẫn.
Điều đó dẫn tới một nguyên tắc đọc tin: khi thấy một bài viết nói “từ nay doanh nghiệp được…”, hãy tách hai lớp. Lớp thứ nhất là chính sách (đã có trong nghị quyết). Lớp thứ hai là cách làm (nằm ở văn bản hướng dẫn, có thể ra sau và có điều kiện chi tiết). Nhiều hiểu lầm đến từ việc lấy lớp thứ nhất để suy ra lớp thứ hai.
Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm: ai thật sự được hưởng
Nghị quyết cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm. Nghe thì rộng, nhưng có ba chữ cần đọc chậm:
- “Nhỏ và vừa”: doanh nghiệp phải thuộc tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (dựa trên số lao động, doanh thu hoặc nguồn vốn theo từng lĩnh vực). Doanh nghiệp mới nhưng quy mô lớn ngay từ đầu thì không thuộc diện này.
- “Thành lập mới”: văn bản hướng dẫn thường làm rõ trường hợp nào được coi là mới, trường hợp nào không — ví dụ doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách, sáp nhập, đổi loại hình. Không nên tự mặc định “giấy chứng nhận cấp năm nay là mới”.
- “3 năm”: cần xác định mốc bắt đầu tính (từ khi cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu hay từ khi có thu nhập) theo văn bản hướng dẫn đang áp dụng.
Điều quan trọng nhất: miễn thuế không có nghĩa là miễn kê khai. Doanh nghiệp vẫn lập báo cáo tài chính, vẫn tạm tính, vẫn quyết toán, chỉ là số thuế phải nộp được miễn trong thời gian ưu đãi. Doanh nghiệp bỏ khai vì nghĩ “đằng nào cũng miễn” sẽ bị xử lý về thủ tục như mọi trường hợp chậm nộp hồ sơ khác.
Ví dụ: hai doanh nghiệp mới, một được và một phải xem lại
Giả sử có hai trường hợp đăng ký trong năm 2026:
| Doanh nghiệp A | Doanh nghiệp B | |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Hai người bạn góp vốn mở công ty thiết kế, trước đó chưa kinh doanh | Chủ một hộ kinh doanh bán vật liệu xây dựng chuyển lên công ty, mang theo khách hàng và kho hàng cũ |
| Quy mô | Vài lao động, doanh thu năm đầu nhỏ | Doanh thu năm đầu đã khá lớn nhờ khách cũ |
| Việc cần kiểm | Đối chiếu tiêu chí nhỏ và vừa, xác định mốc bắt đầu 3 năm | Xem văn bản hướng dẫn có quy định riêng cho doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh không; đối chiếu tiêu chí quy mô |
Doanh nghiệp A là trường hợp điển hình của chính sách. Doanh nghiệp B chưa chắc không được, nhưng là trường hợp phải đọc kỹ điều kiện trước khi ghi số thuế bằng không trên tờ khai. Nếu tự áp ưu đãi sai, khi quyết toán hoặc khi bị kiểm tra, doanh nghiệp sẽ phải nộp lại số thuế cùng tiền chậm nộp tính theo ngày.
Lời khuyên thực tế: ngay năm đầu, ghi một trang giấy nêu căn cứ tự xác định ưu đãi — tiêu chí quy mô đã đối chiếu, ngày thành lập, mốc bắt đầu tính. Trang này lưu cùng hồ sơ quyết toán; ba năm sau người khác làm kế toán vẫn hiểu vì sao công ty không nộp thuế.
Bãi bỏ lệ phí môn bài từ 1/1/2026
Đây là thay đổi đơn giản nhất: từ ngày 1/1/2026, lệ phí môn bài được bãi bỏ. Doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện, hộ kinh doanh không còn khai và nộp khoản này cho năm 2026 trở đi.
Ba điểm hay bị hỏi:
- Nợ lệ phí môn bài của những năm trước 2026 có được xoá không? Việc bãi bỏ áp dụng từ năm 2026. Khoản còn nợ của các năm trước là nghĩa vụ đã phát sinh; muốn biết cách xử lý, tra số còn phải nộp trên tài khoản thuế điện tử và hỏi cơ quan thuế quản lý, đừng tự coi là đã hết.
- Doanh nghiệp mới thành lập năm 2026 có phải khai lệ phí môn bài không? Khoản lệ phí đã bãi bỏ thì không còn tờ khai tương ứng cho năm 2026.
- Có ai gọi điện, nhắn tin yêu cầu “nộp môn bài năm 2027” không? Nếu có, đó là dấu hiệu đáng ngờ. Lệ phí đã bãi bỏ thì không có kỳ nộp mới.
Với kế toán, việc cần làm là dọn lịch: xoá mốc nộp lệ phí môn bài đầu năm khỏi lịch công việc và phần mềm nhắc hạn, để khỏi mất công chuẩn bị một tờ khai không còn tồn tại.
Chấm dứt thuế khoán: hộ kinh doanh chuyển sang kê khai
Nghị quyết yêu cầu chấm dứt phương pháp khoán thuế với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chậm nhất trong năm 2026. Nói cách khác, từ năm 2027 sẽ không còn hộ nào nộp thuế theo mức khoán ấn định trước; hộ tự khai doanh thu thực tế theo kỳ.
Thay đổi này lớn hơn nhiều so với hai điểm trên, vì nó đổi cả cách làm việc hằng ngày:
- Ghi chép doanh thu theo từng ngày, từng kênh bán, thay vì chỉ biết một con số khoán mỗi năm.
- Giữ chứng từ: hoá đơn mua hàng, sao kê tài khoản, chứng từ khấu trừ của sàn nếu bán online.
- Nộp tờ khai theo kỳ (tháng hoặc quý) theo hướng dẫn của thuế cơ sở quản lý.
- Dùng hoá đơn khi thuộc diện phải dùng, ví dụ hoá đơn khởi tạo từ máy tính tiền.
Ngưỡng doanh thu mà dưới đó hộ không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân trước đây là 100 triệu đồng/năm, và đã được nâng trong đợt sửa luật 2024–2025. Mức hiện hành phải tra ở văn bản đang hiệu lực; đừng dựa vào con số truyền miệng. Phần phân tích kỹ hơn về giai đoạn chuyển đổi có ở bài bỏ thuế khoán hộ kinh doanh năm 2026.
Những điều nghị quyết không nói, đừng suy ra
- Không có chuyện “doanh nghiệp nhỏ được miễn mọi loại thuế”. Miễn 3 năm là thuế thu nhập doanh nghiệp. Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân khấu trừ của người lao động vẫn khai, nộp như bình thường.
- Không có chuyện hộ kinh doanh “hết khoán thì hết thuế”. Bỏ khoán là đổi cách tính, không phải bỏ nghĩa vụ. Hộ có doanh thu trên ngưỡng vẫn nộp thuế theo số thực tế.
- Bỏ lệ phí môn bài không kéo theo bỏ đăng ký thuế. Hộ, doanh nghiệp vẫn phải đăng ký, cập nhật thông tin thuế khi có thay đổi.
- Chính sách không tự động áp dụng hồi tố cho các năm trước mốc hiệu lực, trừ khi văn bản ghi rõ.
Khi đọc một tin “được miễn”, câu hỏi nên đặt ngay là: miễn loại thuế nào, cho ai, từ kỳ nào, và có phải làm thủ tục gì để được hưởng không. Thiếu một trong bốn thông tin đó, tin chưa đủ để hành động.
Tự kiểm tra ở đâu
- Tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp: xem danh sách tờ khai phải nộp theo kỳ; từ năm 2026 không còn dòng lệ phí môn bài. Kiểm tra số còn nợ của các năm trước nếu có.
- Trang tra cứu thông tin người nộp thuế: xem ngày cấp mã số thuế, loại hình, cơ quan thuế quản lý — dữ liệu dùng để xác định “thành lập mới”.
- Ứng dụng thuế trên điện thoại với hộ kinh doanh: xem phương pháp tính thuế đang được ghi nhận và thông báo của thuế cơ sở về việc chuyển sang kê khai.
- Thuế cơ sở quản lý: hỏi trực tiếp khi không chắc mình có thuộc diện ưu đãi hoặc kỳ khai nào.
Muốn đọc riêng về điều kiện miễn thuế 3 năm, có thể xem mục ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên Miễn Thuế.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp thành lập cuối năm 2025 có được miễn thuế 3 năm không?
Tuỳ mốc áp dụng và cách xác định “thành lập mới” trong văn bản hướng dẫn. Không nên tự suy từ ngày cấp giấy chứng nhận; đối chiếu điều kiện trong văn bản đang hiệu lực hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trước khi quyết toán năm đầu.
Được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp thì có phải nộp tờ khai quyết toán không?
Có. Doanh nghiệp vẫn lập và nộp hồ sơ quyết toán, trong đó thể hiện số thuế được miễn. Không nộp hồ sơ vẫn bị coi là vi phạm về thủ tục khai thuế.
Hộ kinh doanh có phải làm gì khi lệ phí môn bài bị bãi bỏ?
Không phải làm thủ tục gì để được bỏ lệ phí. Chỉ cần kiểm tra xem còn khoản nợ lệ phí môn bài của các năm trước hay không và xoá mốc nộp môn bài khỏi lịch công việc.
Chi nhánh của doanh nghiệp có còn nộp lệ phí môn bài không?
Lệ phí môn bài đã được bãi bỏ từ ngày 1/1/2026, nên chi nhánh, văn phòng đại diện cũng không còn nộp khoản này cho năm 2026 trở đi.
Hộ kinh doanh đang khoán có được chọn tiếp tục khoán sang năm 2027 không?
Không. Nghị quyết yêu cầu chấm dứt phương pháp khoán chậm nhất trong năm 2026, nên hộ cần chuẩn bị sổ sách, chứng từ để kê khai theo doanh thu thực tế. Thời điểm chuyển cụ thể của từng hộ theo thông báo của thuế cơ sở.
Doanh nghiệp đang được miễn thuế có phải tạm nộp thuế theo quý không?
Doanh nghiệp vẫn theo dõi thu nhập và thực hiện nghĩa vụ khai theo quy định; số thuế thuộc diện miễn thì không phải nộp. Cách thể hiện trên tờ khai theo mẫu đang áp dụng, nên hỏi lại nếu phần mềm khai thuế không có dòng tương ứng.
